20 december
Tweintigste Dei fan Wintermoanne
Vierde dag van de Kerstnoveen
s.a.r.C.o.r.e.
O Clavis David
'Sleutel van David'
O Clavis David,
et sceptrum domus Israel;
qui aperis, et nemo claudit;
claudis, et nemo aperit:
veni, et educ vinctum
de domo carceris,
sedentem in tenebris
Anastasis, Baptisterium Firenze
De poorten der hel storten in de diepte.
Christus pakt Adam bij de pols.
Johannes de Doper kondigde Hem reeds aan.
Het Heilig Kruis als de Sleutel van de Nieuwe David.
O Sleutel van David
en scepter van het huis van Israel;
Gij opent en niemand sluit,
Gij sluit en niemand doet open.
Kom! Voer de geboeiden uit de kerker,
zij die zitten in het duister
en in de schaduw van de dood
et umbra mortis.
In Spanje:
Santo Domingo de Silos
Bevrijder van de gevangenen,
speciaal van de slaven
in de Moorse landen
en van de galeien.
Santo Domingo
Kettingen van uit slavernij bevrijden.
Santo Domingo de Silos
Yn Tarsus
Hillige Biskop en Martelder
Bonifatius
In Duitsland:
Heilige Holger
Biskop van Hamburch en Bremen
In Pruissen:
Heilige Christiaan
Cisterciënzer
Abt en Bisschop
Orthodoxie:
H. Ignatius de Godsdrager.
Koptische Kerk:
H. Koningin Esther 
Stavkyrkje Hedalen, Noorwegen 1150
De kerk werd in 1558, twee honderd jaar na de grote pest,
door een jager in ongeschonden teruggevonden.
Een beer hield voor het altaar zijn winterslaap.
De berenhuid hangt in de sacristie.
Reformatie:
Heilige aartsvaders:
Abraham, Isaak en Jakob 
Aartsvader Jakob
Planten:
Judaspenning
waarmee onze Heer werd verkocht
en gevangen genomen.
Maretak,
Vincum album
De sleutel van het dodenrijk
Balder, de Zon
werd met de maretak gedood
door Hodur, zijn blinde broer.
Maretakken yn Balk
Der Vortänzer
Nimmer, ihr Mädchen im Chor
mit dem süszen, den silbernen Stimmen
Tragen die Glieder mich fort.
O dasz ich zum Eisvogel würde,
Der auf dem blühenden Schaume der See
mit dem Weibchen dahin fliegt,
Glücklicher Reise gewisz,
Meerpurpurner Vogel des Frühlings!
Alkman, 600 v.Chr. vert. Geibel
Dier: De IJsvogel 
Iisfûgel
Rein Stuurman
Alcyone-dagen
Bij de antieken de dagen
voor de zonnewende.
Vaak was het rustig weer.
Dan broedde de Alcyone
in haar nest op zee haar jongen uit.
De ijsvogel werd met deze
mythische vogel verbonden. 
It berntsje keart yn de memmeskerte
It moat de wei nei bûten fine
oars sil it stjerre.
Museum Parijs 1976
Bij de Romeinen:
Vierde dag van de Saturnaliën:
Dag van Ammit
Moeder-Onderwereld
Nachtelijke Zonneboot.
V
SIBILLA LIBICA
De Sibille van Libië
Het tweede Orakel
Een brandende kaars.
Jeremia
Sibylla Libica di Michelangelo, Capella Sistina
ORAKEL DER SIBYLLA LIBICA
Ziet: de dagen zijn komende
waarop de Eeuwige Heerser
als Hij over de zich verblijdende landen
zijn stralen uitbreid,
de schuldenlast van de mensen zal afnemen.
In nieuw licht zal zijn Gemeente stralen.
Hij alleen zal de bevlekte lippen der schuldigen openen.
Hij zal rechtvaardig zijn voor allen.
Als Koning zal Hij de leden van de Koningin der Aarde
in zijn schoot doen uitrusten;
als de Heilige en in eeuwigheid Levende.
Hedalen, Madonna XIIIe
bij de ruiming der beelden
door een list gespaard.
DE VIERDE SCHEPPINGSDAG
Schepping van de zon, de maan en de sterren
De lichten in de duisternis
Venetië, San Marco
In het begin zijn de sterren gaan branden
in het begin kwam de zon en de maan
Boven het land en de zee en de stranden
wijzen zij wegen en tijden aan.
Kaai fan Warkum
Symbool van de dag:
de sleutel
Al in die Stad van Wenen
Al in de stad van Wenen
daar in die grote stad
daar heeft een klein soldaatje
zoveel geluk gehad.
Zeg mij wat is de sleutel
die op alle sloten past?
Het geld dat is de sleutel
die op alle sloten past,
eeh harje vol ware liefde
is een spiegel zonder glas.
De tranen in mijn ogen
zijn het water zonder zand,
de koning op de speelkaart
is de koning zonder land
Het rosse midwintervuur
Ontgrendelt het hart 
Hedalen, sleutels van de kerk
en draagbaar voor de 'arke'
Hooglied
In Canticum Canticorum
Ik sliep, maar mijn hart waakte;
de stem mijns liefsten die klopte, was:
Doe mij open mijne zuster, mijne vriendin,
Mijne duive, mijne volmaakte!
want mijn hoofd is vervuld met dauw,
mijne haarlokken met nachtdruppen.
Ik heb mijne rok uitgetogen,
hoe zal ik hem weder aantrekken?
ik heb mijne voeten gewassen,
hoe zal ik ze weder bezoedelen?
Slot van de kerk van Hedalen
Mijn liefste trok de hand van het gat der deur,
en mijn ingewand werd ontroerd om zijnentwil.
Ik stond op om mijne liefste open te doen;
en mijne handen drupten van mirre,
en mijne vingers van vloeiende mirre,
op de handhaven des slots.
Hooglied 5, 2-5.
Steatebibel fan Pake Sietse
O Clavis David
DE KERSTBEDEVAART
De Pelgrimsweg door Samaria
Weg door Samaria, van Nazareth naar Bethlehem.
O CLAVIS DAVID.
In de antifoon
wordt Christus bezongen
als de overwinnaar van het dodenrijk.
Hij is de drager van de sleutels
waarmee de mensen
in de macht van de dood
uit de gevangenis bevrijd worden. 
Notre dame des Clés,
Poitiers
"En nu ontsluit Hij weer de poort
van 't schone Paradijs.
De cherub staat er niet meer voor.
God zij lof, eer en prijs!
God zij lof, eer en prijs!"
IV
Ontsluit, Gij die de Sleutel zijt,
die opendoet en niemand sluit,
het huis van dood en duisternis
waarin uw volk gekluisterd is!
O kom, ja kom Emmanuel!
Verblijd uw volk, uw Israël! 
Hedalen poarte, fjochtsjende draken
Het Kerkgebouw
De Preekstoel en de Herenbank.
Hedalen, de preekstoel uit 1699 en het doopvont
Het Marianum
De Vrouw uit de Apocalyps.
Doboran, Marienleuchter
Sonne und Mond
Het Marianum
De Vrouwe bekleed met zon en
staande op de maan.
Altaar Bernini, Sint Pieter:
Vrouw in barensweeën
O Kaai fan David,
Skepter fan syn hûs,
Jo iepenje en nimmen slút de klûs.
Jo slút'en nimmen dy't de finzenis
wer iepnet. Lied it folk út tsjusternis.
Immanuel, kom fier út wea
Dy't bûn binn'yn de skaden fan de dea.
Balk, O Sleutel van David in het midden van de Kerk
Voor de preekstoel waar
de 'drager des Goddelijken Woords'
bidt om verlichting met de Heilige Geest.
om woorden van troost en bemoediging te mogen spreken
tot hen die gezeten zijn in de duisternis
en in de schaduw van de dood. 
Christus' nederdaling ter helle
Duccio, Siena, dia uit 1970
Adam en Eva, de Patriarchen, koning David,
uit het dodenrijk bevrijd.
'Gij prinsen gij helse soorten
doet open nu uw muren en uw poorten.'
Hedalen: poort met gevleugelde draken
de Boom des levens bedreigend
O Sleutel van David
De Balkster Vesper
Op deze vierde dag reizen we langs Sichem.
We trekken door Samaria naar Efraïm. 
We passeren de Palestijnse stad Nabloes.
Bij Sichem is Jakobs' put .
Jezus sprak er met de Samaritaanse vrouw.
Hij opende voor haar de poort naar het eeuwig leven;
"God dienen in Geest en Waarheid"
De Heer is de drager
van de Sleutels van dood en leven. 
PSALM 130
DIEPTEN VAN SCHULD
een Bedevaartslied.
Uit afgronden roep ik u, Heer;
hoor mij, Heer, ik blijf vragen.
0, mocht uw oor het verstaan
hoe ik schrei om erbarmen.
Onthield gij de schulden, o God,
wie hield stand in uw oordeel?
Doch vergeving is er bij u,
want zo will ge gevreesd zijn.
Concentratiekamp Buchenwald
Zevende van links,tweede rij: Elie Wiesel
Ik wacht de Heer, ik wacht hem,
ik hoop op zijn belofte:
Stil verbeid ik de Heer,
meer dan wachters de morgen,
zij die wachten de morgen.
Dat Israel wachte de Heer;
want bij de Heer is genade,
kwijtschelding bij hem menigvuldig.
Hij is het die Israel kwijtscheldt
al wat het aan schuld heeft. 
De bron van Jacob, oude foto.
Lezing:
Johannes 4,5-15.
De vrouw bij de bron. 
De Ikoan yn Sichem
Jezus in gesprek met de Samaritaanse.
De Berg Gerizim
De Gerizim 1994
Rond de Gerizim
wonen nog steeds de Samaritanen
die trouw blijven aan hun oude tradities.
Hoogtepunt is het offerfeest met Pasen.
Biddende Samaritanen
De Poort
Wie aan de poort
van het onderbewuste staat,
wordt niet gevraagd hoe hij er gekomen is,
maar waarom hij naar binnen wil.
I Ching
PELGRIMAGE
'Het Hanzepad'
Op weg langs de Oostzeesteden,
behorend tot het Hanzeverbond,
met een rijke baksteenarchitectuur.
Van Rostock naar Greifswald
Rostock ,de vroegere havenstad van het
hertogdom Mecklenburg Schwerin,
is van oorsprong een vrije Hanzestad.
De universiteit is een der oudste van Noord Duitsland.
In de tweede wereldoorlog werd de stad
reeds in 1942 zwaar gebombardeerd.
Na de oorlog werd de Jacobikerk,
tegen de wens van de bewoners van de stad, afgebroken.
Rostock, zerbombt, Marienkirche.
Der sakrale Turm
Im Sturm des Feuers brannten zu Ruinen
die Häuserwaben
um des Domes Mitte dicht geschart
deutlich sichtbar blieb bewahrt
der sakrale Bau aus frühen Zeiten
In des Innenraumes Weiten
wie von Muschelschalen
hoch geschützt
in den Registern abgestützt
die abgestimmten Orgelpfeifen
mit des Windes Ladenschleifen
Sangen sie dem Herren Dank
stimmten sie zum Lobgesang
als des Infernos Flammen
Mensch und Tier und Heim
verschlangen?
Und das Bangen und die Furcht
haben sie seitdem getragen
die in Gottesfurcht geblieben
Unbeantwortet die Fragen
die bis heute aufgeschrieben
und auch keineswegs verblassen
bis wir diese Welt verlassen
bis im letzten Feuersturm
bricht auch der sakrale Turm.
Schilderij uit de DDR met verborgen boodschap.
Schweine raus aus Dödensted!
Langs de Oostzeekust
Onderweg door de vroegere DDR,
daarvoor die Russische Besatzungszône.
In 2008 komt eindelijk in het nieuws
de hel die de Duitse vrouwen moesten doormaken
na de bezetting door de Russen.
De Film Anonyma, Eine Frau in Berlin.
wordt in januari uitgebracht.
Zie trail bij de sites onder op de laatste bladzijde.
Treinreis naar Wladiwostock:
Bahnhof Berlin.
1988- DDR in de nacht.
KRONIEK
833
Grote overstroming in de Friese Landen
'De Karolingische transgressie verandert
het verloop van kusten en rivieren
De Rijnmond bij Katwijk wordt afgesloten.
De Riviermond verplaatst zich naar het zuiden.
'De Waal wordt de hoofdstroom.
1989
Roemenië in opstand tegen de dictator
Dominee Lazio Tökes van Timisoara
barricadeert de deur.
'Zijn volk beschermt hem met hun lichamen.'
2007
Vannacht om oo.oo vervallen de grenscontrôles
tussen oost en west Europa
en tussen de Oosteuropese landen onderling.
Van Talinn naar Lissabon zonder grenscontrôles!
'De sleutel is gebroken!'
2009
Rouwe om it mislearjen fan de
milieukonferinsje yn Kopenhagen.
Frij spul foar de draken!
Gevleugelde draak, de boom des levens bedreigend.
Staafkerk Hedalen
Stralsund
'De stad van de speer'
Greifswald
'Het bos van de griffioen'
De stad van Caspar David Friedrich
Ruine im Wald. Greifswald, Caspar David Friedrich
AUFERSTANDEN AUS RUÏNEN
Hanns Eisler, 1898-1962 Johannes R. Beche
Volkslied der Deutsche Democratische Republiek.
Auferstanden aus Ruinen
Und der Zukunft zugewandt,
Laß uns dir zum Guten dienen,
Deutschland, einig Vaterland.
Alte Not gilt es zu zwingen,
Und wir zwingen sie vereint,
Denn es muß uns doch gelingen,
Daß die Sonne schön wie nie
Über Deutschland scheint.
2. Glück und Friede sei beschieden
Deutschland, unserm Vaterland.
Alle Welt sehnt sich nach Frieden,
Reicht den Völkern eure Hand.
Wenn wir brüderlich uns einen,
Schlagen wir des Volkes Feind!
Laßt das Licht des Friedens scheinen,
Daß nie eine Mutter mehr
Ihren Sohn beweint.
3. Laßt uns pflügen, laßt uns bauen,
Lernt und schafft wie nie zuvor,
Und der eignen Kraft vertrauend,
steigt ein frei Geschlecht empor.
Deutsche Jugend, bestes Streben
Unsres Volks in dir vereint,
Wirst du Deutschlands neues Leben,
Und die Sonne schön wie nie
Über Deutschland scheint.
Berenvel uit 1558 in de sacristie van Hedalen.
Hij hielt zijn winterslaap voor het altaar.
'Martelaar van de wreedheid der mensen
tegenover de onschuldige dieren.'
Haikû
Ik fûn de ruïne
op in simmermiddei
mids fleurige minsken.
Greifswald 1992
Eucharistieviering op 20 december
Egredietur virga de radice Iesse.
Jesaia 7, 10-14
Zie de maagd zal ontvangen en een zoon baren.
Jesaia en de Moeder Gods
'De Emmanuel'
Psalm 24
Wie zal beklimmen de berg van de Heer?
Alleluia
Sleutel van David,
Gij opent de poorten van het hemelse rijk:
kom en verlos wie geboeid
en in duisternis gevangen zit.
Alleluia
Hedalen, het altaar.
Op de plaatsen der heiligen zijn rozen geschilderd.
O kom, Gij Sleutel Davids kom
en open ons het heiligdom;
dat wij betreden uwe poort,
Jerusalem, o vredesoord!
Weest blij, weest blij, o Israël!
Hij is nabij, Immanuel!
Lucas 1, 26-38.
De Boodschap van de Engel aan Maria.
'Zie de dienstmaagd des Heren;
mij geschiede naar uw woord.'
Annunciatio
'Verkondiging van Ustjug'
Novgorod 1150, Tretjakowgaleria,Moskou
O CLAVIS DAVID
http://www.youtube.com/watch?v=mF66ihZBaxU
Antifoon O Clavis
Anonyma, Eine Frau in Berlin.
http://www.youtube.com/watch?v=u7yRGsIGHRo&eurl=http
://weblogs.vpro.nl/ineuropa/2008/10/30/
anonyma-eine-frau-in-berlin-film-boek/
Frijheid! Sulvermiuw boppe see by Surch.
Strijd tegen vrouwenhandel en -slavernij in onze dagen.
http://www.youtube.com/watch?v=YZTIUdwU74o
Auferstanden aus Ruinen, Volkslied der DDR
http://www.youtube.com/watch?v=memLPKw7cHo
Jan Wetting, emeritus koster, mei de Krystingel.
2008
'Psalmen van nu' Psalm 130
http://www.youtube.com/watch?v=VwiaTqHuQtE&feature=related
Koepelkerk Arnhem, 2008
Hinzorgel van de Bovenkerk in de Hanzestad Kampen: Psalm 130
http://www.youtube.com/watch?v=wojjjTa5lPY
André van Vliet
Ps. CXXX. 1
Uit diepten van ellende
Roep ik, met mond en hart,
Tot U die heil kunt zenden:
O Heer! aanschouw mijn smart;
Wil naar mijn smeekstem horen:
Merk op mijn jammerklagt;
Verleen mij gunstig d'ooren,
Daar'k in mijn druk versmacht.
Psalm 130, 1773
Remember Buchenwald
http://images.google.nl/imgres?imgurl=http://isurvived.org/Pictures_iSurvived-4/buchenwald-prisonersWIESEL.GIF&imgrefurl=http://isurvived.org/home.html&usg=__lFB6A-SwZ0j5XASdT3klVbveWmU=&h=360&w=445&sz=70&hl=nl&start=5&um=1&itbs=1&tbnid
=FguSmH4SXh6lnM:&tbnh=103&tbnw=127&prev=/images%3Fq%3DElie%2BWiese
l%2BBuchenwald%26hl%3Dnl%26rlz%3D1W1GGLL_nl%26sa%3DN%26um%3D1
