26 november

Seis en Tweintigste Dei

fan Slachtmoanne.

Hierusalem Celestis
 
Himelsk Jerusalim

S.J.
Heilige Jan Berchmans
Geboren in Diest in 1599
stierf in 1621

Heilige Johannes Berchmans
Berchmannianum, Nijmegen
Schilder: Guus van Hemert

O.S.B.
Heilige Abt Silvester

Franciskaanse Famylje:
H. Leonardus  fan Porto Maurizio

Orthodoxe Kerk en Christengemeenschap:
Herfstfeest van Sint Joris.


“De ruiter op het witte Paard”

Hellas:
H. Monnik Stilianos,
Pilaarmonnik,
gebeden om kinderzegen.


H. Stilianos

In Rusland:
H. Innocentius,
Bisschop van Irkoetsk. 

In het Bisdom Münster:
H. Ida van Herzfeld
met het hert dat bij haar toevlucht zocht.
Zo ook de christenen tijdens de Saksische oorlog.
Gastvrouw van Liudger op Missie
in Westfalen,
825

Yn Bourgondië:
Sainte Magnance
Patroanesse tsjin Slangebiten
488

Als de Advent de volledige vier weken beslaat,
begint deze bij zonsondergang van deze dag.

Christus Rex, Wim Harzing,

Christus Koning, 'Salvator'
Op het plein voor de Bonifatiuskerk
in Leeuwarden. Wim Harzing.

Vooraf aan de kortste advent: 
Jezus Christus, Koning van het Heelal.
“Pantocrator”



De Dagen van Noach

De dagen tussen de laatste zondag van het kerkelijk jaar
en de eerste Adventszondag
Op de eerste adventszondag worden we binnengeroepen
in onze Arke van het behoud


Zoals Noach, met hamer en plank,
de dieren samenriep
Zo roept de Athosmonnik met zijn
symandron de monniken naar de zijn 'Ark'
De kerk van Christus

Rainbow, regenboog


De Zeven Noachitische Regels
verbonden met de zeven kleuren van de regenboog

1. Geen afgodendienst
2. Geen Godslastering
3. Niet stelen
4. Niet doden
5. Geen sexueel wangedrag 
6. Rechtvaardige Rechtspraak
7.Geen wreedheid t.o.v. dieren.


Verona, Bronzen Deur: de dieren gaan de Ark binnen.
Michaël doodt de draak.
1150

Dier: Het hert van de Heilige Ida


Lêste appel, Easterein

'Al myn minsken binne stoarn,
ik bin allinne oerbliuwn.'

Us Leave Hear is my fergetten.'

'Soe der dan boppe gjin plakje foar my weze?
Ik haw mar in lyts hoekje nedig'.

 
Klachten fan njoggentichjierrigen

KRONIEK

1962:
Actie "Open het Dorp"
het luciferdoosje van Mies Bouman.

Leeuwarden: Oldehove.

 Ljouwert: de Alde Hou

Ut Woanskip
Het Semi-officiële Volksied van Leeuwarden
Clublied van VV.Cambuur

Nico en Etsje, dat waren twee minsen,
heel doadgewoan net as de rest.
Se wuden graach trouwe, mar se hadden gien woning
en dêran had ons Etsje geweldig de pest.

Mar op un dag, doe sú it mar weze,
se kregen in arkje, ut was wel niet groat.
Mar ach wat geeft ut, se warren gelukkig,
en nou leit dêr dy ark by ons in 'e sloat.


Liwwadden Westersingel.

En we hewwe un woanskip en ut leit an 'e Singel.
En we hewwe un arkje, 't is ons ideaal.
En komme jim noch us by ons an 'e Singel.
Kom dan in ons woanskip gerust allemaal.

mar op een keer sei plotseling Etsje:
"Kiek nou us Nico, hoe dat nou weer komt.
Ik sit hier potdorie met de futen in 't water.
Dur sit un gat as un fúst in 'e romp."


Westersingel
Pier Pandertempel en Dominicuskerk

Ut water dat steeg snel en de meubels die dreven,
de kans op ferdinken, die was toen heel groat.
Want gien fan beiden konden se swemme,
se dreven de deur út op un tafelspoat.

Se trokken dy skuit toen fluch nar de helling,
en daar stopten se heel fakkundich ut lek.
En Etsje ging toen de meubels weer poetsen,
want ut pluche fan de klubkes sach blau fan de drek.  


Liwwadden, Noardersingen met de Bonifatiustoren

Se leiden niet lang dêr gins an 'e Singel,
toen kwam ur un plysje, soa een met un pet.
En dy sei: "Jim mutte hier fut weze minsen,
jime ontsiere de stad met jim woanskippe-smet."

Se hewwe dy skuit toen nar de Potmarge trokken,
we protesteerden, mar ut gaf ons gien biet.
Want weetst warom, ut is Jan met de pet mar
en dy mutte se hewwe en de groaten just niet.

En we hewwe un woanskip en ut leit an 'e Singel.
En we hewwe un arkje, 't is ons ideaal.
En komme jim noch us by ons an 'e Singel.
Kom dan in ons woanskip gerust allemaal.


Liwwadden: Westersingel bij Sonsondergang

2008: 'Cambuur in the winning mood!'

Scel Lem Duib

Here's a song-
Stags give tongue
Winter snows
Summer goes
High cold blow
Sun is low
Brief his day
Seas give spray.
Fern clumps redden
Shapes are hidden
Wild geese raise
Wonted cries.
Cold now girds
Wings of birds
Icy time-
That's my rime.
Negende eeuw
Version: Flann O'Brien
Ierland.

Wintermoarn by Parregea

GRAF IN BLAUWHUIS

Hij rende weg, maar ontkwam niet,
En werd getroffen, en stierf, achttien jaar oud.
Een strijdbaar opschrift roept van alles,
Maar uit het bruin geëmailjeerd portret
Kijkt een bedrukt en stil gezicht.
Een kind nog. Dag lieve jongen.
Gij, die Koning zijt, dit en dat, wat niet al, ja ja,
Kom er eens om, Gij weet waarom het is, ik niet.
Dat Koninkrijk van U, weet U wel,  wordt dat nog wat?
Uit: Gerard Reve, Nader tot U; 
Amsterdam 1966


De Fonk

Adfintskrânse fan it oerbegjin.
As in fûle fonk sil de adfint begjinne:
Ljocht brekt it tsjuster.
jr.

Stûneboek, Requiem

Slotgebeden bij het graf.
Het kerkhofhek bekroond met lelies
Symbool van de opkomende zon en het opkomend graan.
Laatste blad van de Uitvaart.
Romke de Raven sjocht tefreden om.



Ravenbeelden op de daklijst
fan het Friesch Museum

PELGRIMAGE

DE OERPELGRIMAGE
Advent II

Ik sjoch hoedat de dagen eine
yn't sifer fan kalenderskyld
soms wol ik my in takomst heine
út mannichste en spegelbyld.

Foroarje ik? brânt my in segel
tomûk en blijread op 'e koan?
mar't wjerbyld keatsend yn 'e spegel
sjocht my sa lang en fammich oan

dat ik my kear en yn 't ûnwisse
spatte de donkre triennen los.
O trien, it kin de Hofker misse
it krintsjen fan de druvetros.

Douwe Tamminga

Naar Sint Jakob in Lucon op de Filippijnen
Finisterra in het Oosten:



Etappe V

GRUNNINGER HOOGELAAND

Gain Diek,
Gain Laand,
Gain Leev'n.

No dike, no land, no life.

Van Uithuizen
over Het Groninger Jakobspad,
via Oldenzijl naar Zeerijp
Waar de mooiste Jakobuskerk
van Nederland staat.

Riepster Klokkengeklang,
't Lopster orgelgezang,
't Zanster bouwland,
En Steemer kouland.
Dat is het kroontje
van Grönningerlaand.


Sint Jacobskerk Zeerijp
De legende van het Strypster Licht

Net als in Franeker:
Friese Frijheid, Fries recht, 
met Jacobus en Karel de Grote
verbonden.


De meloengewelven van de Sint Jakobskerk van Zeerijp.
In het westelijke gewelf: de Poolster.
Noordster of rechtsster.

Ballade fan de Trettjin Asega's

Tolve asega's sûnder riem noch roer
Dy krústen it Mare Frisicum oer.
Hja hiene fan Karel de boade  krige:
'Kies jimme rjocht nei sede en plige.'

Ien asega hie doe de finge heve:
'It rjocht leit ús yn de frijdom beweve,
God skoep de see, en de Fries it lân,
Mar rjocht ûntspringt Gods eigen hân.'
'Jimme rjocht spriek de kening gram te moed,
Leit lyk jimme terpen foar ebbe en floed,
Seis kear moast ik jim ta it tingplak moanje,
Sân kear is tefolle foar Charlemagne.
Ik lit alle tolve de kar-ut-trije,
de dea, de see of de slavernije.'


Sint Jakobuskark Zeeryp

En hja keazen de see. Sûnder roer, sûnder riem,
Noch de groet fan in sibbe op terp of hiem,
Sa koene hja krusre oan't ierdryks rânne,
En gjin beaken soe earne foar harren brânne.
Mar foar, noch nei gjin asega, dy
Sa ferhúnd wie tusken Jade en Fly.
't Wie winter; de see stie hol op é plecht
En hja seen de kimen dy krôken ticht.
Earnewer oer it wetter, skier in skos,
Stie mei heas gerop in albatros.


Seeryp yn Fivelingo

Doe spriek de âldste, út Wydeken slachte:
'Oremus'- De alve oaren wachten.
Hear God, wy roppe Jo needrich oan
Mei de alve Apostelen om Jou troan,
Sjoch ús yn need om Friesene rjocht,"
Meitsje Jo ús paden sljocht.
En wês mei de reis dy't wy ûndernamen,
Yn saecula saeculorum, Amen'

En dy eigenste bea om Gods bewâld
Wie amper it lêste wurd fan kâld,
Doe murken dy tolve, in eale statûr
Stie glimkjende by har en naam ir roer.
Mei in hot, dat him skriks oer it skouder lei,
Sa stjoerde hy it fartúch oarewei.
En seis oeren gyng it oer stream en platen
en gjin asega hat doe yn seis oeren praten.

Drôf wiene hja útfearn tolverisom,
En trettjen asega's kearden werom.
En fan dy trettjen, sittende op it strân,
Wiisde Ien it rjocht fan Hegerhân.
Doe hawwe hja murken, in heldere welle
Untsprong it sân, wer't dy iene ferhelle
Fan Friezene rjocht, dat fan Heger skaait
Salang as de wyn fan 'e wolkens waait.

Douwe Tamminga
Balladen en Lieten
1942


Oude Stadszegel van Appingedam, Nicolaikerk.
met Maria 'Regina Fresorum'
'Leaffrou fan'e Upstalbeam'.
De Friese volksvergadering van Upstalboom
verhief Appingedam tot Stad.
De redgers van Fivelingo vergaderden in de stad.


Ommelander Vlag

'Hangen het gain haast'
see Okko Klún toen hij aan de galg moest.

Via Leermens naar Appingedam

De meeste oud-Friese teksten
komen uit Fivelingo.
Zo ook dit spotrijm:

Di goede sint Donatus
al uth fan Leermens
Di fraith sint Wolburch
In da Saaske Grijns.
Hi baed har waax,
Hi baed har flaex,
Hi baed paenijen.
Nae, qua sint Wolburch
Ick wol naet manije
Kurie eleison

Sint Donatus van Leermens
wil Sint Walburg van het Saksische Groningen vrijen.
Hij bood haar was, vlas en brood.
Nee zei Sint Walburg, ik trouw niet met je.
Kyrieeleïson


Wapen van de Ommelanden

APPINGEDAM

DAAM

De hoofdstad van Fivelingo:
Een stad met als patroon Sint Nicolaas.
Symbool: de Pelikaan.


Appingedam, de Sint Nicolaikerk.

Zachtjes gaan de paardevoetjes

Zachtjes gaan de paardevoetjes
Trippel trappel trippel trap
't Is het paard van Sinterklaasje
Stippe stappe stippe stap
En ik droom van Sinterklaas
En zijn zwarte Pieterbaas
En ik droom van Sinterklaas
En zijn zwarte Pieterbaas

Paardje kan de weg wel vinden
Trippel trappel trippel trap
In het held're maneschijntje
Stippe stappe stippe stap
Paardje is nog lang niet moe
Maar ik moet naar bedje toe
Paardje is nog lang niet moe
Maar ik moet naar bedje toe  

Zachtjes gaan de paardevoetjes
Trippel trappel trippel trap
't Is het paard van Sinterklaasje
Stippe stappe stippe stap
En ik droom van Sinterklaas
En zijn zwarte Pieterbaas
En ik droom van Sinterklaas
En zijn zwarte Pieterbaas.

De Trein naar Sint Petersburg:

Groningen, Hoogezand-Sappemeer, Zuidbroek.
Het rijtje dat Soekarno destijds moeiteloos citeerde.
Hiemee begon het vak 'Aardrijkskunde'
op de scholen in het Koningkrijk der Nederlanden
en haar Koloniën.

Zuidbroek en Noordbroek
bezitten schitterende Romano-gotische kerken.


Petrus en Pauluskerk in Loppersum.

LITURGISCHE KALENDER

Vrijdag in de Vierendertigste week door het jaar.
Apocalyps 20, 1-4. 11-21,2


Het Nieuw Jerusalem
Reichenau, rond 1000

De engel uit de hemel
met de sleutel van de afgrond.
De duivel duizend jaar geketend.
Het duizendjarig rijk van de gelovigen.



De boeken werden geopend
De opstanding der doden
De zee gaf haar doden terug.
De poel van vuur.

En ik zag de nieuwe hemel en de nieuwe aarde
Het Nieuwe Jerusalem
neerdalend uit de hemel.
Schoon als een bruid, voor haar man getooid.


Vleugel van een modern triptiek
in Loppersum

Psalm 84
Keervers:
Zie Gods woning onder de mensen
Mussen en zwaluwen hebben
een schuilplaats

Evangelie:
Lucas 21, 29-33

Kijk naar de vijgenboom
Hemel en aarde zullen voorbijgaan
Mijn woorden zullen niet voorbijgaan



In de Vespers en in de Avondmis
begint de Advent 
De eerste kaars op de adventskrans wordt aangestoken
door Marieke Huitema en Laura Soolsma.


De eerste Adventskaars brandt

Klassiek gezang bij het aansteken van de Adventskrans
in de refters van kloosters en seminaries:
Eerste Vespers van de eerste Zondag van Advent
Het eerste couplet van 'de Rorate'


Adventskrans in Loppersum

TEMPORE ADVENTUS

Rorate Caeli I

Ne irascaris Domine
ne ultra memineris iniquitatis:
Ecce civitas Sancti facta est deserta:
Sion deserta facta est:
Jerusalem desolata est:
domus sanctificationis tuae et gloriae tuae,
ubu laudaverunt te patres nostri.

Rorate caeli desuper,
et nubes pluant justum.


2006 Preek over de vier Ruiters
en het Lam

Haiku:

Zolang regent het;
De stoppels op de velden
Zijn zwart geworden.

Basho


Arke fan Noach
High Cross
Erin
Convonant of Noah
http://www.youtube.com/watch?v=pbnHkpZdWqc&feature=related
De zeven Noachitische regels

RORATE,ADVENT
http://www.youtube.com/watch?v=K30dmSW_dQU
Koor Joachim,
Parochie St. Franciscus Bolsward.




It Woanskip
http://nl.youtube.com/watch?v=411kM9ag0_s&feature=related
Leeuwarden Volkslied.

Oost Groningen Drs.P
http://www.youtube.com/watch?v=gag2Tf13nP8&feature=related
Strokarton

Riepster Klokkengeklang
http://www.youtube.com/watch?v=gW0FpjNfOKY&feature=related
Zeerijp: Orgel, klokken en Ouderling