24 november

Fjouwerentweintichste Dei

fan Slachtmoanne



Morris Observatorium bij Lelystad
2008, voorwinter.

In Rome:
H. Martelaar Chrysogonus
304


San Chrysogono in de Glorie

H. Andreas Dung-Lac en gezellen,
Martelaren in Vietnam
onder keizer Minh-Mang
1839


Saint Andrew Dung Lac.

Op Erin:
H. Colman of Cloyne,  
bisschop van Cork,
" The Bard of Cashel"
600
Syn Fiif Susters stiften it kleaster
‘Cill Inghean Léinin’  
no Killiney

In Cordoba:
H. Martelaressen  
Flora en Maria  
in de negende eeuw.


Ikoan fan Sinte Katarina fan de berch Sinaï

Op de berg Sinai:
 Gedachtenis van  Christus'
Grootmartelares, de alwijze Catharina
“De Wijsheid van Egypte  
verbonden  met de Heilige Thora”

Bloem van de dag:
Stapelia radiata: moderne naam:
Duvilia  radiata


Kaardebollen in de herfsttuin

KRONIEK

1826
'Groninger Ziekte'
'In Friesland begint de heerschende epidemie
af te nemen'.
De epidemie die in de herfst van 1826
vooral Groningen,
maar ook Friesland en Oostfriesland trof,
was een vorm van malaria.
De epidemie werd de 'Groninger ziekte'genoemd.
De overstroming in het voorgaande jaar
wordt als de oorzaak gezien.


Herfstlucht boven het Lauwersmeer

November

De zomer gezeefd tot een heldere herfst
Die droog en ritselend winter wordt.
In het holle van dit huis
Heb ik een wankele warmte gebouwd
Zorgvuldig met mijn eenzaamheid versierd
Hier woon ik leef ik Hier speel ik val ik.
Sta op en speel verder
Kijk onder mijn handen groeit een vrouw
Ik ben de vrouw
Kijk onder mijn handen groeit een kind
Ik krijg het kind
Kijk onder mijn handen groeit de dood,
Ik ben het die dood gaat
Verwond en verwonderd heb ik gewonnen
Ga slapen met open mijn handen
(de maan is een gat in de nacht)
Mischa de Vreede 1968  


Heit en soan van der Beek wurkje oan de nije Adfintskrânse.
1997


San Chrysogono Roma
Segel

Jeruzalem, gij schone stad

Jeruzalem,  gij schone stad,
hoe staat gij, bruid, in mijn behagen!
Mijn ogen zijn van tranen nat,
Mijn harte doet gij naar u jagen.

2 Hoe boven alle schoonheid schoon
ziet mijne ziel uw luister schijnen!
Met u te loven zwicht de toon
van mensenstem en serafijnen.

3 Schoon vaderland; schoon vaderland,
wat glorielicht omgeeft den trone
van God, mijn Heer, aan alle kant!
O, zalig, die u krijgt ten lone!


Doré Divina Commedia
De hemelse Roos

4 O Sion schoon, mij enig lief,
gij hebt geroofd mijn hart en zinnen,
maar zelfs uw roof doet mij gerief:
nu kan ik u alleen beminnen!

5 Nu roept mijn ziel: och Heer, wanneer,
o wanneer zal ik van hier scheiden?
Naar U, mijn God, haak ik zo zeer,
al wil het vlees mij neerwaarts leiden!

6 Ik ben hier in het tranendal,
de hoge Thabor is daar boven:
Heer, laat mij met der zaalgen tal
uw majesteit eens eeuwig loven!
Nederlands lied, 16e eeuw

Stûneboek, Requiem

In Paradisum,
Gezongen bij het uitdragen van de overledene.
De boom des levens met pauwen'
De vier rivieren, de leeuw en het lam.
Lazarus met de honden die hem likten.
Inzet: Bij het Graf

In Paradisum deducant te Angeli:
in tuo adventu suscipeant te Martyres,
et perducant te
in civitatem sanctam Jerusalem.
Chorus Angelorum te sucipeat
et cum Lazaro quondam paupere
aeternam habeas requiem.


By Dedjum
Fryske hynders en it tsjerkje
Dizze dei yn 2006


Althaea rosea, Stokroos
De zaden uitgevallen.
Dedjum 2006

Omkes Testamint

Omke de lijer wie dea, och hea!
de klokken liede rûnom oer it gea:
Hy is dea, hy is dea.
Neven en niften efter it lyk
klinkt it yn earen as freuchdemusyk:
Bom Bom, No krij wy it rom.

Omke de stakker siet yn de grûn;
de klokken dy liedden it rûn:
Hy is gien, it is dien.
Neven en niften tochten sjesa
nou giet it aanst op de brânkaste ta.

Omke de stumper syn grêf wie ticht.
De klok klipte efkes noch licht.
It is ticht, it is ticht.
Neven en niften rekkenen út
wat har'takaam by eintsjebeslút

Notaris klaude ris yn it hier.
Neven en niften seagen sa blier!
Hjir haw ik Omkes Testamint.
Stil no dan meitsje ik't jimme bekind.

Myn himden meitsje ik Sybren ta,
Klaas moat de twa wite oerhimden ha,
Jelleman kriget myn sneinske pet,
Sytske it izeten pantsje mei fet.

De hoazen passe Jan Harkes wol
Tryn krijt de jirpels, in foech kuorke fol
Thepot en kopkes dy binne foar Griet
Sibbeltsje kriget it potsje mei swiet.

Foar Sjirk binne it Tsjerkboek en 't Almenak
Hy hâldt fan lêzen dus dy bin'teplak.
't Sâlt ha'k orneare foar sleauwe Lou
Jehannes kriget de kou me de do.

Dries Smoker moat it komfoar mar ha
Der dog' wy d'âld kwispeldoar op ta.
Broeken en jassen en oare klean
dy sille tocht ik Klaas Boukes wol stean.

Sa ha jim'elts in legaat fan my.
Hynders en baarchen en keallen en kij,
dy haw ik, mei de fruchten op't flild,
tasein oan Bouk; foar har ek it jild.

Rûn tsien jier tsjinne de faam my trou.
Altyd mar soargje en altyd yn tou.
Hja hat my oppast, sa gol en sa blier.
Hja sliepte by my it lêste hjeljier.

Neven en niften dy waarden kwea, och hea
Wat joech har nou Omkes dea?
O, dat kring, dat âld ding!
Hja kriget alles en wy krije neat!
wy bliuwe neaken en bleat!

NJN Skylge 1962


San Chrysogono Roma

Tanka:

Onafgebroken luistert hij
Naar de klare melodie
Van het water van de Satokawa-
Maar wie is hij die daar zo
Stil slaapt in zijn grafheuvel?

Akiko Yosano

PELGRIMAGE


Kleaster fan de Hillige Catharina op de Sinai
Aan de voet van de berg
waar Mozes de Thora ontving.


Heiligen van het Klooster op de Sinaï.
Het Klooster heeft kerkelijk
een geheel eigen status.


Pelgrim van Jerusalem, Rome, Sinaï en Santiago
Jan van Scorel, Haarlem.


Orchis Hortus Utrecht

It Griene Jier
VII

Lit my nou ljea, de stjerren gean op skûle,
lit my nou efter mei myn wissichheit
en sliepe oant it roppen fan de ûle
my wekket ta de frjemde ûnwennichheit.

dy't dyn gewelt my om de heupe lizze
en yn my bêdzje woe in simmer lang.
gjin oare krêft is der yn my as dizze
blide berêsting en in hôf fol sang.

Troch 't iepen finster knisterje de skulpen
ûnder de lichte fearring fan dyn foet.
Farwol. Farwol. De dau leit op 'e tulpen,
it liet is dien, great wie de nacht en goed.

wie ek it liet dat yn my kûzet,
al is myn kjessen nou fan triennen wiet,
't ferstoarne sie dat ta de risping rûzet
komt ienris op, great wie it liet.

Douwe Tamminga


Hieronymus Bosch. Tuin der Lusten, Madrid, 1500


Morris Observatorium Lelystad.
Zicht op het oosten

De Winterpelgrimage

Etappe III

Van Dokkum
via Eanjum en het Lauwersmeer
naar Kloosterburen
In het Derde Friese Zeeland
Hunzingo.
Nu een der 'Groninger Ommelanden'


It Uleboerd fan de Dongeradelen
yn Eanjum.

Eanjum, Anjum
Romaanse Kerk met westwerk
toegewijd aan de Aartsengel Michaël.
Een gotisch Sacramentshuis.

Aan de oostzijde van het dorp
staat een grote korenmolen.

Anjum, Sacramentshuis

Eanjum, it Sakramintshûs

Gotische tracering
met een mooi zonnewiel
De Eucharistie 'het Lam Gods' als zon.
Het hemelse Jerusalem
heeft de aardse zon niet meer van node.


De Mûne fan Eanjum


Surver siket syn paad nei de Lauwersmar.


Surver faart út

In Ulrum begon de Afscheiding.
Het ontstaan van de Gereformeerde Kerken
in 1834. Onder leiding van Ds. Hendrik de Cock
Het gebied rond de Lauwerszee
kent een rijk calvinistisch geestelijk leven.


Survers' Credo: 'Brandend voor God'.


Boerderij in Hunzingo, wintertarve 2006

Het Hoogeland

Cynisme en achterdocht van eigenerfde boeren
- niet minder schonkig dan hun paarden voor de ploeg-
beheersen 't polderland; reeds eeuwen verdroeg
het zwoegend volk dit schrikbewind en hen die 't voeren
en die door 't bouwen van de trotse borgen en de oude staten
gestalte gaven aan hun euvelmoed en nooit de wrok
die oudtijds heerste tussen Stad en Ommeland vergaten.


Hunzingo, by Ulrum 2006

Nog staan de hoeven onaantastbaar, schans naast schans
en zelfs de strenge God van dominee De Cock
maakt hier een kwade kans.

Er is misschien niet veel veranderd sedert hier
de eerste terpenbouwers in hun dierenhuiden,
neerhurkend mossels vingen tussen alg en wier.
De goden toornen nog, als plots de klokken luiden
bij dijkdoorbraak in't najaar en de zeewind schier
onafgebroken voortjaagt langs lei grauwe luchten
en stormmeeuwen krijsend landinwaarts doet vluchten


Ommelanden, bloeiend koolzaad,
skilderijke Kloosterburen.

De vette grond, van regendampen meestal grauw,
wordt schaars met onheilspellend blank gewette kling
doorsneden-mathematisch juist- van sloot of wetering.
Alleen in't voorjaar wijkt, onder het neevlig blauw
van wijde hemelen, het sombere geweld,
voor't goudgeel wonder van een bloeiend koolzaadveld.
Ab Visser

In de Middeleeuwen het gebied van de grote
Cisteciënserkloosters: Klearkamp, Gerkeskleaster,
De machtige Abdije fan Aduard.


'Abtsstaf van Sint Robertus'
Stichter van de Orde van Citeaux.
Het symbool van de Levensboom met de twee dieren,
Hier do boom met twee ganzen of zwanen,
is bij de Cisterciensers zeer geliefd.
Catharijneconvent Utrecht.


Tegel út it Klearkampster Kleaster
Utstalling Skierstins,Feanwâlden.
Boom des Levens met twee dieren.


Morris Observatorium. West.

DE WERELDESK

Drei worrels het
De wereldesk:
In Asgard, Utgard
Midgard ook;
Dei wazen oet
Zo daipe grond
Dat gainent 't zugt
Van aal
Dei staarft
Dei esk dei hait
Ook 'Levensboom',
of 'Yggdrasil'
Of 'moatboom' ook.

D.S.Hovinga
Winter 1979


Hunzingo


De Waadsee,Lauwersmar; sicht op Schiermûntseach.

Treinreis
Harlingen-Wladiwostock

Feanwâlden, De Westerein, Bûtenpost,
Grypskark, Zuidhorn.


Gustav Klimt, Boom des Levens

LITURGISCHE KALENDER

Woensdag in de vierendertigste week door het jaar

Daniël 5, 1-28
Mene mene, tekel ufarsin.

Daniël 3 ff.
Lofzang van de jongelingen in de vuuroven.


Mene mene tekel Ufarsin
De geheimzinnige tekst op de muur:
'Gewogen, maar te licht bevonden'
Plaat Gustav Doré


Levensboom, Levend water, H.Land


Martelaren van Vietnam aan de kristallen zee.

Apokalyps. 15, 1-4
De kristallen zee
Zij zongen het lied van Mozes.
Alle volkeren zullen komen en U aanbidden.



Evangelie

Lucas 21, 12 – 19
Bereid uw verdediging niet voor.
Weest standvastig.

Piperoni Gouda


De Groninger bietenkampagne,
Bij Lauwersoog 2006


Flaggen op Lauwerseach

IN PARADISUM
http://www.youtube.com/watch?v=E2WMhaogDsI
Ten Paradijse geleiden u de engelen.